زاگرس ، خاك و محيط زيست(بخش نخست)

ميگويند كلمه زاگرس را اولين بار اسكندر مقدوني، هنگاميكه با سپاه خود به اين رشته كوهها رسيد به دليل شباهت آنها با كوههاي زاگرب بكار برد. زاگرس، کلمهای است با ريشة يونانی که از ديرباز به معنی پشتکوه يا به قول ايرانيها «پاطاق» به کار میرفته است (جزيرهای و ابراهيمی رستاقی، 1382).

مهمترين ويژگي ناهمتاي زاگرس، وجود جنگلهاي آنست كه نه تنها بعنوان يك ناحيه رويشي منحصربفرد تلقي ميشود بلكه تامين كننده منابع آبي است كه بيش از 8/9 ميليون نفر بطور مستقيم از آن سيراب ميشوند. اين تعداد كه بالغ بر 27 هزار آبادی است بدون احتساب مردماني است كه از طريق رودهاي خارج شده از زاگرس روزگار ميگذرانند. از ميان آباديهای مزبور نزديک به 4 هزار آبادی تنها در داخل جنگلها مستقر بوده و جمعيتی بالغ بر 5/1 ميليون نفر را در خود جای داده است (دفتر جنگلهای خارج از شمال، 1381). شايد گزاف نگفته ايم كه وابستگي معيشتي اين تعداد بطور مستقيم از دامداري در زاگرس تامين ميشود.

تنوع خاك در زاگرس نيز از ديگر نكات بارز اين ناحيه رويشي است، گرچه همزمان با تخريب اين جنگلهاي كهن، تخريب خاك نيز سرعت گرفته، بطوريكه نرخ فرسايش خاك در زاگرس به ركورد هاي جهاني نزديك گشته است.

جنگلهاي ناحية رويشي زاگرس

جنگلهاي زاگرس از آذربايجان غربی (شهرستان پيرانشهر) تا فارس (حوالی فيروزآباد) در نواری به پهنای 7 درجة عرض جغرافيايي و 5/7 درجة طول جغرافيايي، جنگلهاي منطقة رويشي زاگرس با قدمتی 5 هزار ساله استقرار يافتهاند (شکرچيان، 1374 و يوسفی و همکاران، 1381)؛ جنگلهايي که گسترة آن 10 استان کشور را در امتداد رشتهکوههای زاگرس (جهت شمال غرب به جنوب شرق) با طول متوسط 1300 كيلومتر و عرض متوسط 200 كيلومتر درنورديده (ثاقبطالبی و همکاران، 1383) و از جنوب پيرانشهر با مختصات جغرافيايي 45 درجة طول شرقی و 36 درجة عرض شمالی، شروع و در حوالي ميانجنگل در جنوب شيراز، با حد پاييني 52 درجه و 30 دقيقة طول شرقی و 29 درجة عرض شمالی، پايان ميگيرد (فتاحي، 1373). اين استانهاي جنگلي عبارتند از: آذربايجان غربي، كردستان، كرمانشاه، لرستان، ايلام، فارس، خوزستان، اصفهان، چهارمحال بختياري و كهكيلويه و بويراحمد که در اين ميان، کمترين سهم از پوشش جنگلی زاگرس با 5/4 درصد، متعلق به استانهای خوزستان و آذربايجان غربي بوده (يعنی تنها 5/4 درصد از مساحت استانهای مزبور را جنگل پوشانده است) و بالاترين درصد آن به كهكيلويه و بويراحمد (47 درصد) تعلّق دارد.

+ نوشته شده در یکشنبه نوزدهم خرداد 1387ساعت 10:19 توسط مسعود يوسفي |

نابودی جنگلها

نابودی جنگلها

مقدمه

هر جنگلی برای خود یک جامعه زنده به حساب می‌آید و اگر این جامعه نباتی تنها از طریق عوامل طبیعی مورد تهدید قرار گیرد بنا به طبیعت و سرشت خویش ، قابلیت ترمیم خرابی و تجدید و احیای جامعه خود را دارد، مگر اینکه انسان ندانسته به کمک عوامل طبیعی تخریب بشتابد. در این صورت جامعه نباتی که محصول فعالیت طبیعی بوده و به یکباره و یا به تدریج از بین می‌رود و امیدی برای تجدید حیات آن در مدت محدود نخواهد بود. یکی از شناخته‌ترین عوامل طبیعی تخریب جنگلها ، باد می‌باشد.

تاتیر عوامل طبیعی در نابودی جنگلها

تاثیر باد

بادی که می‌وزد مخرب نیست، ولی همین که سرعت باد از حد متعارف بگذرد، قدرت تخریب پیدا می‌کند. بادهای گرم و سوزان بخصوص در نواحی گرمسیری و حاره بسیار مضر می‌باشد و موجب تبخیر و تعریق زیاده از حد برگها و حتی خود درختان می‌شوند و گاهی ممکن است برگها را سوزانیده و درختان را بخشکاند. خسارت بادهای شدید به نسبت نیروی باد و طرز عمل آن و طبیعت نبات جنگلی متفاوت می‌باشد. بادهای تند سبب شکسته شدن و ریشه کن شدن و حرکت دادن ریشه‌های درختان می‌شوند.

تخریب بادهای سخت و تند ، آسیب جدی به جنگلها و مزارع وارد می‌کند که انسان نابخردانه به یاری عوامل تخریب طبیعی برخیزد و چنین روش ناهنجار در راستای تاریخ بخصوص چند صد سال اخیر بویژه در دوران معاصر در پیرامون کویرهای ایران و استانهای خوزستان ، فارس ، کرمان ، یزد و ... صورت گرفته است. قطع درختچه‌های کویری برای تهیه سوخت و زغال در طی صدها سال موجب گسترش کویر و پیشروی آن به سوی شهرها شده و بسیاری از مزارع سرسبز خرم و روستاهای آباد که روزگاری تپش زندگی در فضای آنها موج میزد به کام کویر فرو رفته است.

تاثیر گرمای شدید

حرارت زیاد در سالهای خشک سالی ، عناصر نوزاد جنگلها را دستخوش آسیبهای جدی می‌کند. گاهی آنها را می‌سوزاند و از بین می‌برد و زادآوری آنها را مشکل می‌کند.

تاثیر یخبندانها

یخبندانهای زودرس پاییزه و همچنین یخبندانهای دیر رس بهاره به طرق گوناگون آسیبهای جدی به درختان جنگلی وارد می‌نماید.

تاثیر خشکیها

خشکی که در اثر عوامل جوی (نقصان بارندگی) پدید می‌آید، سبب می‌شود که حرارت شدید تابش آفتاب بر تبخیر رطوبت خاک بیفزاید و میزان ذخیره آن را در خاک تقلیل دهد. این خطر بیشتر در نواحی که بارندگی سالیانه آن کم است خودنمایی می‌کند.

بارانهای شدید

باران اگر به فواصل نامنظم و به صورت رگبار تند و شدید ببارد، سبب دریدگی برگها می‌شود، بخصوص اگر توام با وزش باد تند باشد، خطر تخریب بیشتر خواهد بود.

سیلابها

در صورتی که زمین جنگل در حالت طبیعی خود یعنی اسفنجی و متخلخل باشد، آبهای ناشی از بارندگی شدید به زمین فرو می‌روند و از جریان یافتن غیر عادی آن در سطح زمین که خود مقدمه پیدایی سیل است جلوگیری می‌کند. و اگر این حالت طبیعی زمین جنگل بر اثر انگیزه‌های غیر طبیعی بخصوص از طریق چرای دام از بین رفته باشد، آبها در سطح زمین راه افتاده و موجب سیل می‌شود و مهمترین خسارت سیل به جنگلها می‌رسد، بخصوص جنگلهایی که در قسمتهای زیرین دامنه کوهستانها واقع شده‌اند.

عوامل انسانی تخریب جنگلها

چرای دام

زیانهای وارده به جنگلها از راه چرای دام سابقه طولانی دارد. از روزگاری که اقتصاد شبانی زیر بنای تکاملی جامعه را تشکیل می‌داد و اشتغال به امور دامداری و نگاهداری دام از معتبرترین و سودآورترین رشته‌های سرمایه گذاری عصر فئودالیسم شناخته می‌شد، زمینه‌های تخریب جنگلها از طریق چرای دام فراهم گردید و چراگاههای جنگلی ایران به عنوان غنی‌ترین منابع علوفه‌ای در دسترس دامها گذارده شد. زیانهای ناشی از چرای دام در جنگلها شامل موارد زیر است:

· رفت و آمد مدام دام در جنگلها ، باعث فشردگی خاک و خرابی وضع فیزیکی خاک می‌شود. به این ترتیب آب باران به جای آنکه در خاک فرو رود در سطح زمین جریان پیدا می‌کند در چنین اراضی رویش دانه‌هایی که بر روی زمین ریخته شده دشوار و در بعضی حالات غیر ممکن می‌شود.

· چرای دام باعث می‌شود که تبدیل مواد آلی زنده به لاش برگ صورت نگیرد و افراط در چرای دام ، پوشش گیاهی را از عرصه جنگل حذف می‌کند و خاک جنگل عریان و بدون محافظ می‌ماند و به تدریج دچار فرسایش می‌شود.

· در دامنه‌های کوهستانها که خاک عملا در معرض ریزش قرار دارد، تردد دامها سبب تشدید ریزش خاک و قطعات سنگی می‌گردد و فشار وارده از تصادم این ریزشها به درختان موجب زخمی شدن پوست آنها می‌شود.

· دامها با جویدن پوست و ساقه‌های درخت ، آنها را زخمی کرده و زمینه تسهیل نفوذ و رخنه آفات و بیماریهای گیاهی را تدارک می‌بینند.

حریق

آتش سوزی در جنگلها نیز از عوامل مخربی است که قدمتی برابر با زیست اجتماعی انسانها دارد. منتها از نظر میزان خساراتی که به بار می‌آورد در کشورها و مناطق مختلف و نوع جنگلهایی که آتش سوزی رخ می‌دهد متفاوت می‌باشد. حریق در جنگلهای سوزنی برگ به سبب سرعت و قابلیت اشتعال خسارتی را که به ارزش تجاری درختان وارد می‌آورد، به مراتب سنگین‌تر از درختان پهن برگ می‌باشد و جای خوشبختی است که بیشتر جنگلهای ایران از نوع پهن برگ می‌باشد. حریق در صورت وسعت و شدت و تکرار در یک جنگل سبب تغییر ارزش کیفی گونه‌ها می‌شود و به ظهور گونه‌های پست و نامرغوبی می‌انجامد که از نظر تجاری فاقد ارزش می‌باشند.

جنگل‌های ایران

سطح کل جنگلهای ایران ۴/ ۱۲ میلیون هکتار می‌‌باشد که در حدود ۶/ ۷٪ از سطــح کل کشور را می‌‌پوشـاند که با توجه به جمعیت کشــور در حال حاضر سهم هــر ایرانی ۲/ ۰ هکتار می‌‌باشد. این رقم با توجـه به سرانه جهــانی جنگــل که ۸/ ۰ درصدهکتار می‌‌باشد حاکی از فقر و کمبود شدید ایران در این زمینــــه می‌‌باشد. ایـران در بین ۵۶ کشور دارای جنگل درجهان مقــام چهــل و پنجم را دارا می‌‌باشد.

جنگلهای ایران را می‌‌توان به پنج ناحیه رویشی بشرح زیر تقسیم بندی نمود:

ناحیه هیرکانی (خزری) که نوار سبز شمال کشور را تشکیل می‌‌دهد. منطقه هیرکانی دارای آب و هوای مرطوب بوده و متأثر از دریای خزر می باشد.این منطقه از استارا در گیلان اغاز شده و تا ارتفاعات بجنورد در خراسان شمالی ادامه می یابد. اصلی ترین درختان این جنگلها پهن برگ هستند. تعداد اندکی از درختان سوزنی برگ نیز در این جنگلها یافت می شوند. مهم‌ترین جوامع جنگلی در این بخش از کشور ما عبارت‌اند از:

1- بلوط-شمشادستان 2- بلوط-ممرزستان و انجیلی- ممرزستان 3- راشستان 5- لور- اوری استان البته جوامع دیگری نیز بصورت فرعی یافت می شوند مانند: 1- افرا- ازادستان 2- توسکاستان 3- ارس استان

ناحیه ایران و تورانی که بطور عمده در مرکز ایران پراکنده شده اند. استان خراسان که در این ناحیه از پوشش های گیاهی ایران قرار می گیرد بسیار شاخص است. استان خراسان حدود 5/1 سطح کشور ایران را دارا است ولی 3/1 این استان را کویر و بیابان می پوشاند. اصلی ترین تیپ های گیاهی در این استان عبارت‌اند از:

1- پسته و بادام 2- ارس 3- درمنه و گون 4- تاغ البته جنگل کاری های وسیعی از گونه تاغ نیز در این استان انجام شده است.

ناحیه زاگرس که عمدتاً جنگلهای بلوط غرب کشور را تشکیل می‌‌دهند. درخت اصلی در این جنگلها بلوط است. آب و هوای زاگرس بعلت قرار گیری در کنار اقالیم حیاتی متفاوت مانند ایران-تورانی و صحرا-سندی و گرمسیری و همچنین تأثیر پذیری از سیکلون های آناتولی و دریای سیاه بسیار متنوع است.

درختان اصلی بلوط در این جنگلها عبارت‌اند از : Q. persica,Q.infectoria, Q.libani, Q.magnosqumata از جهت گسترش درحت بلوط ایرانی یا Q.persica بیشترین سطح را دارا است.

ناحیه خلیج فارس که در نوار ساحلی جنوب پراکنده می‌‌باشند. این جنگلها به دو بخش خلیج فارس و دریای عمان تقسیم می شود. درختان بخش خلیج فارس بیشتر کنار- کهور و درخت نمای نخل است. در صورتی که درختان آکاسیا در بحش دریای عمان اصلی تر است.

البته درختان حرا و چندل نیز در فاصله دریا و ساحل در بعضی نقاط مانند بندر خمیر- لافت و قشم -سیریک دیده می شود.

ناحیه ارسبارانی که متشکل از گونه‌های نادر و منحصر به فرد می‌‌باشند.

گلابی

گلابی میوه خوراکی درختانی است که به رده Pyrus تعلق دارند. گلابی یکی از مهمترین میوه های مناطق آب و هوایی معتدل به حساب می آید. این درختان برای میوه دهی به یک دوره سرما نیاز دارند. درختان گلابی از نظر پایداری دقیقاً همانند درختان سیب نمی باشند اما شباهت زیادی به آنها دارند. میوه گلابی نیز مانند سیب یک شفت است.

اکنون هزاران گونه گلابی پرورش یافته (اهلی) ، وجود دارد. در مناطق استوایی بکلمه گلابی را می توان برای نامیدن آووکادو (Persea Americana) که هیچ ارتباطی هم با گلابی های واقعی ندارد بکار برد. گلابی دارای گونه های متعددی می باشد که مهمترین آنها از نظر تولید میوه Pyrus communis (گلابی اروپایی یا ساده) و pyrus pyrifolia (گلابی آسیایی یا گلابی-سیب) هستند. از سایر گونه ها بعنوان پیوند برای گلابی های آسیایی و اروپایی و یا بعنوان درختان تزیینی استفاده می شود با پیوند زدن نوع pyrus ussuriensis (گلابی سیبریایی که میوه هایی بی مزه تولید می کند ) با نوع pyrus communis گونه هایی از گلابی که پایدارتر هستند حاصل می گردد.

به منظور حفظ گلابیهای اروپایی بصورت یکدست و با بهترین کیفیت، باید آنها را پس از رشد کامل اما قبل از رسیدن، از درخت چید. اغلب میوه هایی که بر روی درخت می رسند قبل از اینکه بتوانیم آنها را برداشت کنیم از روی درخت کنده شده و به زمین می افتد در هر صورت چیدن گلابیها بدون آبگز شدن دشوار خواهد بود.

اگر بتوانیم گلابیها را در محلهای خنک نگهداری کنیم تا بعداً بطور کامل رسیده شوند، می توان آنها را به راحتی انبار و حمل نمود. برخی از گونه های گلابی فقط در معرض هوای سرد رسیده می شوند. گلابیهای آسیایی روی درخت شیرین و ترد می باشند.این میوه به شکل تازه، کنسرو و یا آب میوه مصرف می گردد.

آب گلابیهای تبخیر شده را perry می نامند. از چوب درخت گلابی در ساخت وسایل خانه و نیز سازهای بادی با کیفیت بسیار بالا استفاده می شوند.

بادام

مقدمه

بادام با نام علمی Prunus amygdalus یکی از گیاهان تیره گل سرخ متعلق به دو لپه‌ایها می‌باشد. بادام یک درخت بومی آسیای غربی ، کرانه جنوبی دریای مدیترانه و مراکش است. این درخت اندازه ای متوسط ، برگهای نیزه‌ای با حاشیه دندانه‌دار و دارای گل در اوایل بهار است. میوه آن یک شفت با پوشش خارجی پرزدار است که برون‌بر نامیده می‌شود و پوسته سخت و شبکه‌دار یا درون‌بر را دربر‌می‌گیرد. دانه آن یک مغز است که بوسیله این پوششها محصور می‌گردد.

مشخصات گیاه شناسی

درخت به ارتفاع تا 8 متر ، شاخه‌های جوان بدون کرک ، اول سبز و بعد قهوه‌ای مایل به قرمز. شاخه‌های سال گذشته خاکستری ، برگها تخم مرغی- نیزه‌ای ، نیزه‌ای یا بیضی کشیده ، به طول تا 10 ساتیمتر و عرض 2 تا 3 سانتیمتر ، قاعده گوه‌ای پهن تا مورب ، نوک باریک ، نوک کشیده و یا به ندرت نوک کند ، سطح فوقانی برگ بدون کرک ، سطح تحتانی برگ بدون کرک یا با مقدار کمی کرک در اوایل سبز شدن ، حاشیه برگ دندانه‌ای- اره‌ای همراه با یک غده کوچک روی هر دندانه است.

دمبرگ 1 تا 2 سانتیمتر ، گل درشت به قطر تا 4 سانتیمتر ، سفید یا صورتی ، دمگل کوتاه حداکثر تا 5 میلیمتر. میوه تخم مرغی مورب تا تخم مرغی کشیده به طول 2.5 تا 5 سانتی متر و 1.5 تا 3 سانتی متر عرض ، دارای نوک کشیده ، پوشیده از کرکهای مخملی خاکستری ،‌ هسته قایقی شکل ، بدون شیار طوی مشخص ، سوراخ‌دار و گاهی دارای شیار کوچک در قاعده و فصل گلدهی اواخر زمستان و اوایل بهار می‌باشد.

پراکندگی جغرافیایی

گیاه متعلق به منطقه ایرانو- تورانی ، ترکیه ، ایران ، قفقاز ، آسیای مرکزی و شما آفریقا. نمونه تیپ از موریتانی واقع در شمال افریقا ، پراکندگی آن در ایران در شمال غرب و غرب می باشد.

انواع بادام

دو نوع درخت بادام وجود دارد یک نوع دارای گلهای صورتی بادام شیرین تولید می‌کند و نوع دیگر آن با گلهای سفید بادام تلخ دارد. مغز نوع اول حاوی روغن نافرار و امولسیون است. تا اوایل قرن بیستم از آن به صورت خوراکی در پزشکی استفاده می‌شد اما به این شرط که بادام نوع تلخ به آن اضافه نشده بود. در پزشکی نوین هم نسبتا متداول بود اما پزشکان دیگر آنرا تجویز نکردند. بادام تلخ نسبتا پهن‌تر و کوتاه‌تر از نوع شیرین است و حاوی تقریبا 50 درصد روغن نافرار موجود در بادامهای شیرین می‌باشد. همچنین دارای امولسیون مخمر است که در حضور آب روی آمیگدالین و گلوکوئید اثر کرده ، تولید گلوکز ، سیانور و روغن عصاره‌ای بادام تلخ یا بنزالدئید می‌کند. ممکن است بادامهای تلخ بین 6 تا 8 درصد سیانید هیدروژن تولید نمایند.

بادام شیرین عملا فاقد نشاسته است بنابراین می‌توان از آن در تهیه کیک و بیسکویت برای بیماران دیابتی یا هر نوع دیگری از بیماریهای قندی استفاده کرد. همچنین عصاره بادام می‌تواند جایگزین مناسبی برای عصاره وانیل دربین بیماران دیابتی باشد. هر دو نوع بادام تلخ و شیرین بومی خاورمیانه است، اما قرنهاست که در اروپا و آمریکا نیز کاشته می‌شود. کالیفرنیا از زمان عرضه بادام در اواسط دهه اول قرن هجدهم ، بزرگترین تولید کننده این محصول به حساب آمده است و بادام هفتمین ماده غذایی صادراتی کلان کالیفرنیا محسوب می‌شود. بعد از کالیفرنیا دومین تولید کننده بزرگ بادام کشور اسپانیا است که انواع تجاری و عظیم بادامهای شیرین را تولید می‌کند.

ابعاد فرهنگــــــــی

بادام در بعضی از فرهنگها بسیار مقدس است. در بین یهودیان به علت گل آوری زود هنگام آن نماد هشیاری و تعهد می‌باشد در حالی که برای مردم چین نماد اندوه جاودانی و زیبایی زنان به حساب می‌آید. نمادگرایان مسیحی اغلب از شاخه‌های بادام به عنوان سمبلی برای تولد مسیح از مریم باکره استفاده می کنند. نقاشیها بیشتر شامل بادامهایی است که مسیح را در کودکی احاطه کرده‌اند و نمادی برای حضرت مریم می‌باشد. بادام بسیار مورد علاقه فراعنه مصر بوده است و آنها طعم بادام را در نان خود بسیار دوست داشتند. بادام در فرهنگ نژادی مناطق مختلف جایگاه مهمی داشته است. رومیها بادام را در مراسم عروسی به عنوان سمبل خوشبختی و باروری به عروس و داماد هدیه می‌دادند. این سنت هنوز هم در ایتالیا رواج دارد.

خواص دارویی

شیره میوه بادام با شکر سرفه را آسان و سینه و حنجره را نرم می‌کند و برای تنگی نفس و سینه پهلو مفید است و از خونریزی ریوی جلوگیری می‌کند. اگر پوست سخت میوه بادام را که سوخته و به سر حد خاکستر شدن نرسیده باشد گرد دندان نموده و به دندانهای خود بمالید لثه و دندان را محکم می‌کند و دندان را سفید می‌کند. بادام به سبب لعابی که دارد جهت زخم روده و مثانه و اسهال و پیچش شکم مفید است. مربای بادام در چاق کردن افراد لاغر اثری معجزه آسا دارد. مغز کهنه و فاسد شده بادام باعث زیاد شدن غم و غصه شده و اشتها را سد می‌کند و اگر ایجاد قی نکند تولید غش خواهد نمود.

[

انگو ر

دید کلی

انگور یا مو با نام علمی Vitis یکی از انواع گیاهان دو لپه‌ای می‌باشد. انگور یکی از مهمترین میوه‌هایی است که از زمانهای بسیار قدیم مورد استفاده بشر قرار گرفته است. بطورکلی ، دو نظریه متفاوت در مورد دیرینگی انگور وجود دارد. عده‌ای معتقدند که انگور ، حتی قبل از پیدایش غلات ، مورد استفاده بشر قرار گرفته است. انگور بطور وحشی و به مقدار فراوان در جنگلها وجود داشته و انسانهای نخستین از برگ و میوه آن بهره می‌جستند. انگور میوه‌ای است بهشتی که شامل ویتامینهای A , B ، C می‌باشد هچنین دارای مقداری منیزیم ، کلسیم ، آهن ، فسفر ، پتاسیم و آلبومین است. انگور یکی از میوه‌های ضد سرطان شناخته شده است و این به خاطر خواص ضد عفونی کنندگی آن است.

فیزیولوژی رشد و نمو انگور

تعریق

این عمل عبارت است از تبخیر مقدار فراوانی از آب بطور روزانه توسط برگهای انگور. عوامل محیطی موثر در میزان تبخیر از سطح برگ عبارتند از: شدت نور ، دما ، رطوبت و باد. نور و دما باعث افزایش تبخیر ولی رطوبت باعث پایین آمدن میزان تبخیر از سطح برگ می‌شود. جریان هوا و باد میزان تبخیر را افزایش می‌دهد.

جذب آب

تبخیر آب از سطح برگها ، باعث غلیظ‌تر شدن شیره یاخته‌ای شده و این غلظت شیرابه که از بالا به سوی ریشه ادامه می‌یابد، بوجود آورنده نیروی کشش است که باعث جذب آب به درون ریشه می‌شود. آب جذب شده، درون آوند چوبی به حرکت درآمده و از طریق آن به تمام یاخته‌ها می‌رسد. در مواردی که رطوبت هوا زیاد باشد آب بوسیله فشار اسمزی وارد ریشه می‌شود که با حالت اول یعنی کشش تبخیری تفاوت اندکی دارد.

اشک مو

فرایندی است که نحوه عمل آن ، کاملا شناخته نشده است. این فرایند غالبا بر براثر دیر هرس کردن در اوایل بهار روی می‌دهد. ریزش اشک مو تا چندین ادامه می‌یابد. در اشک مو ، هورمونهای گیاهی مانند سیتوکینین ، جیبرلین و به میزان اندکی قند و مواد کانی دیده می‌شود. ریزش اشک مو به دلیل فعالیت شدید ریشه می‌باشد.

جذب مواد کانی

تمام موادی که توسط گیاه از طریق ریشه جذب می‌شوند، ابتدا در آب به صورت محلول درمی‌آیند. جذب این مواد ، بوسیله تارهای کشنده‌ای که در انتهای ریشه قرار دارند صورت می‌گیرد. که پس از ورود یونهای مختلف ، از طریق ریشه به نقطه مصرف می‌رسد.

فتوسنتز

یکی از مهمترین پدیده فیزیولوژیکی در گیاه روی می‌دهد فرایند فتوسنتز است که طی آن مواد قندی در برگهای گیاه ساخته می‌شود. این مواد قندی هم مستقیما به مصرف گیاه می‌رسند. و هم برای تهیه موادی دیگر در داخل گیاه بکار می‌روند.

تنفس

در فرایند تنفس مواد قندی ، چربیها ، پروتئینها ، اسیدهای آلی و اسیدهای آمینه می‌سوزند و گاز کربنیک و انرژی تولید می‌کنند. به عنوان مثال هنگام رسیدن میوه انگور بر اثر عمل تنفس مقدار فراوانی از اسید مالیک و اسید تارتاریک می‌سوزد و از ترشی انگور کاسته می‌شود.

رشد

عمل رشد ناشی از تولید یاخته‌های جدید و بزرگ شدن آنها است. ناحیه تولید یاخته‌های جدید ، انتهای شاخه و ریشه است. آشکارترین شکل رشد ، طویل شدن شاخه‌ها است. به شکل بزرگ شدن یاخته ، رشد متفاوت بوده و بعضی از آنها فقط رشد طولی دارند و پاره‌ای دیگر رشد قطری. پس از رشد کامل ، یاخته‌ها از یکدیگر تمایز یافته و انواع بافتها را بوجود می‌آورند.

ارزش غذایی انگور

انگور از نظر ارزش غذایی و خواص بهداشتی ، دارای سودمندیهای بسیاری است. از مهمترین مواد قندی موجود در حبه‌های انگور تازه ، ساکارز ، گلوکز و دکستروز می‌باشد. از اسیدهای آلی اسید فرمیک ، اسید مالیک ، اسید سیتریک و اسید تارتاریک را می‌توان نام برد. نمک‌های کانی مانند آهک ، منیزیم ، آهن ، منگنز ، سیلیس وجود دارد. مقدار انرژی موجود در هر 100 گرم انگور تازه 67 کیلوکالری است.

مشخصات انواع انگور

انگورها را به 2 گروه می‌توان تقسیم کرد. یکی انگورهای کشمشی که برای تهیه سبزه و دیگر کشمش مورد استفاده قرار می‌گیرند. دیگری انگورهایی که غالبا دانه‌دار بوده و برای تهیه آب انگور به مصرف می‌رسند.

آفات و بیماریهای مو

سفیدک حقیقی و یا سطحی مو

این بیماری ، یکی از خطرناک‌ترین بیماریهای قارچی انگور در دنیا به شمار آمده و خسارات فراوانی را به بار آورد. مبدا اصلی آن آمریکا بوده و در حدودسال 1845 به اروپا و سپس کشورهای آسیایی سرایت کرده است.

سفیدک دروغین و یا داخلی مو

این بیماری در بیشتر کشورهای دنیا ، بویژه در مناطق مرطوب شیوع داشته و خسارات فراوانی را به بار می‌آورد.

بیماری لکه سیاه برگ مو

این بیماری بیشتر در مناطق آذربایجان شرقی و غربی ، کرج ، قزوین و نواحی مرطوب کشور شیوع داشته و هر ساله باعث وارد آمدن خسارات فراوانی به موکاران می‌شود.

بیماری پوسیدگی سفید ریشه مو

این بیماری بیشتر در مناطق موخیز نواحی نسبتا مرطوب که دارای خاکهای رسی غیرقابل نفوذ هستند به صورت ناحیه‌ای دیده می‌شوند. در ایران ، این بیماری در کرج ، قزوین و اصفهان دیده شده است.

خواص انگور

میوه بسیار مفیدی است که خاصیت قلیایی دارد و باعث قلیایی شدن خون می‌شود. و از این لحاظ هر کیلوی آن معادل یک لیتر آب معدنی است. به علت وجود مواد قندی زیاد انرژی‌زا است و حرارت بدن را تامین می‌کند. به علت داشتن پتاسیم مقوی قلب و یک داروی موثر برای کم خونی است زیرا دارای آهن ، منگنز و منزیم است. آب انگور در رژیم غذایی افراد چاق که بخواهند لاغر شوند زیاد مصرف می‌شود و به علت کم داشتن مواد چربی مانع افزایش وزن می‌شود.

+ نوشته شده در یکشنبه نوزدهم خرداد 1387ساعت 9:59 توسط مسعود يوسفي |

درختان ودرختچه هاي دارويي استان كهگيلويه وبويراحمد

شناسايي درختان ودرختچه هاي دارويي استان:

نتايج حاصل از مطالعه و جمع آوري آمار و اطلاعات از پوشش گياهي استان نشان مي دهد كه قريب 25 % از گياهان منطقه و حدود 70% از درختان و درختچه هاي جنگلي استان استفاده هاي مختلف دارويي خوراكي چوبي وعلوفه اي و… دارند. شاخص ترين درختان و درختچه هاي استان كه استفاده هاي دارويي دارند در جدول (1)آمده است.

جدول 1- مهمترين درختان و درختچه هاي دارويي استان كهگيلويه و بويراحمد

خواص دارويي و موارد مصرف	نام محلي	نام فارسي	نام علمي	رديف
از ميوه بلوط جهت تغذيه و از تانن آن در داروسازي و پزشكي جهت درمان اسهال و سوختگي و در صنايع چرم سازي و تهيه پوست استفاده مي گردد.	بلي	بلوط	Qercus persica	1
از روغن ميوه آن در صنايع روغن كشي و تهيه كرم پوست و از رزين آن جهت معالجه زكام، سينه درد و دندان درد استفاده ميگردد.	بن	بنه	Pistacia atlantica	2
ميوه آن در صنايع روغن كشي و مواد آرايشي و بهداشتي و از رزين آن در درمان بيماري هاي زكام و سرما خوردگي و ناراحتيهاي معده اي و سوء و... استفاده دارويي ميگردد.	-	كلخونگ	Pistacia khinjuk	3
ميوه آن به ويژه روغن مغز دانه در تقويت پوست و مو استفاده ميگردد و از شاخه آن در سبد بافي مورد استفاده قرار ميگيرد.	جرگه	بادام كوهي	Amygdalus scoparia	4
ميوه زالزالك ملين مقوي معده و بازكننده گرفتگي و تحرك بدن ميباشد همچنين در دفع ناراحتي هاي گوارشي و اسهال كاربرد دارد.	سيسه	زالزالك	Cratagus azoralus	5
ميوه آن اثر قابض و مصرف خوراكي دارد.	انجك	گلابي وحشي	Pyrus glabra	6
از مغز و تسكين ميوه بادام نوعي روغن تهيه مي گردد و جهت تقويت پوست و مو كاربرد دارد از صمغ ساقه جهت تحفيف سرفه و زكام استفاده ميگردد.	ارجن	ارژن	Amygdalus lycidus	7
جوشانده برگ ون براي رفع نقرس و روماتيسم همچنين ملين و مسهل و مدر و معرق است. بذر زبان گنجشك براي تنگي نفس، سرفه مزمن، تسكين كمر درد، دل پيچه و پهلودرد كاربرد دارد.	بنيو	زبان گنجشك-ون	Fraxinus rotundifolia	8
مكاربريوه سرو كوهي براي درمان سرفه كوتاهي تنفس رفع انسداد عادت ماهيانه و براي درمان التهاب هاي ناشي از آرتروز دارد و از مدرهاي قوي است.	وهل	اُرس – سرو كوهي	Juniperus excelsa	9
از برگ كنار در تهيه سدر و مواد بهداشتي و دارويي استفاده ميگردد. ميوه آن مصرف خوراكي دارد.	سدر	كنار	Ziziphus pinachiristii	10
برگ درخت سنجد و ميوه آن قابض و تب بُر نيز مي باشد.	سنجت	سنجد	Elagnus angustifolia	11
به عنوان تب بُر مورد استفاده قرار ميگيرد.	بي	بيد	Salix fragilis	12
شيرابه درخت انجير اثر مسهلي دارد ميوه انجير مغذي و ملين و نرم كننده است. برگ درخت انجير اثر ملين دارد.	انجي	انجير	Ficus carica	13
از برگ ميوه و گالهاي روي ساقه در طب سنتي استفاده ميشود. اسانس مُورد مفرح و مقوي قلب است و ضدعفوني كننده و براي التيام تبخال و رما تيسم و بواسير مفيد است.	مورد	مورد	Myrtus commonis	14
جوشانده برگ وساقه آن جهت تسهيل زايمان و سقط جنين كاربرد دارد و در صنايع رنگرزي استفاده ميگردد.	خوشك	خوشك	Daphneh mucranata	15
ميوه آن براي تسكين دل درد، رفع سرفه، تقويت معده و بند آوردن اسهال استفاده ميگردد.	تگ	داغداغان	Celtis caucasica	16
ميوه زرشك در تسكين درد هاي كبدي و در معالجه يرقان، يبوست، رماتيسم، سنگ كليه و سينه درد و جهت تقويت مو مورد استفاده قرارميگيرد.	زرشك	زرشك	Berberis integrima	17

+ نوشته شده در پنجشنبه هجدهم بهمن 1386ساعت 13:49 توسط مسعود يوسفي |

درختان ودرختچه هاي كهگيلويه وبويراحمد

شناسايي گونه هاي درختي ودرختچه اي استان كهگيلويه وبويراحمد

همانطوري كه در جدول شماره 4 مشاهده مي گردد قريب به 25تيره ازگياهان استان متعلق به درختان ودرختچه ها مي باشد كه در مجموع در قالب 63 گونه وزيرگونه در استان رويش مي نمايند.كه بيشترين گونه وزيرگونه با 14گونه متعلق به خانواده Rosaceae مي باشد.

جدول شماره4: گونه وزير كونه هاي درختي و درختچه اي جنگل هاي استان كهگيلويه وبوير احمد

نام فارسي	نام علمي	نام تيره	رديف
كيكم	Acer monspessulanum L.	Aceraceae	1
كيكم شيرازي، كيكم دشت ارژني	Acer monspessulanum L. Subsp. cinerascens Syn:Acer cinerascens Boiss	Aceraceae	1
بنه ، پسته وحشي، مرواريد سبز	Pistacia atlantica Desf	Anacardiaceae	2
بنه كابلي	Pistacia atlantica Desf subsp .cabulica stocks Rechf Syn: Pistacia cabulica stocks Pistacia mutica
بنه كردستاني، كلخنك، سقز	Desf atlantica pistacia subsp. Kurdica zohary Pistacia atlantica Desf . var. Kurdica zohary Syn:
كلخونگ ، خينجوك	pistacia khinjuk Stocks
سماق	Rhus Coriaria L.
خرزهره	Nerium oleander L.	Aposynaceae	3
قيطاني	Trachomitum venetum L. Woods. Syn: Apocynum venetum L	Aposynaceae	3
تيره زرشك	Berberis integrrima Bunge Syn:Beberis densiflora Boiss & Buhes	Berberidaceae	4
ارغوان	Cercis Siliquastrum L Syn.: Siliquastrum orbiculatum Moench	Caesalpiniaceae	5
لگجي، كور، كلير لگجي	Capparis L Syn: sodada Forssk spinosa Capparis	Capparidaceae	6
ارس، سرو کوهی	juniperus excelsa	Cupressaceae	7
زربین	Cupressus semperviren L. var. horizontalis
كاج	Pinus eldarica
شن	Lonicera nummularifolia jaub & Spach Syn: Lonicera persica jaub & Spach	Caprifoliaceae	8
پلاخور بويراحمدي	Lonicera hypoleuca Decne Syn: Lonicera Aucheri Boiss

سنجد	Elaegnus angustipolia	Elaegnaceae	9
برودار، بلوط ایرانی	Quercus brantii Lindl.var.persica (jaub&spach) zohary Syn:Quercus persica jaub.&spah Quercus Brantii Lindl. Syn.:Quercus persica Jaub. &Spach ,Quercus Brantii Lindl. Subsp. Quercus baneica Djavanchir, Quercus saii Djavanchir Quercus ungeri Djavanchir	Fagaceae	10
گردو	Juglandus regia	Juglandaceae	11
مورد	Myrtus Communis	Myrtaceae	12
اكاليپتوس	Eycalyptus camaldulensis Dehnh Syn.: Eycalyptus roctrat schlel., Eycalyptus lonjiroctris F.Muell.ex Miq.	Myrtaceae	12
انجير وحشي	Ficus johannis Boiss. Subsp. Johansis Syn: Ficus prsica Boiss. Ficus carica L.var. johannis	Moraceae	13
انجير خوراكي صخره اي	Ficus carica L.subsp.rupestri Syn: Ficus carica L. var. rupestris	Moraceae	13
زبان گنچشک ، ون	Fraxinus excelsior L	Oleaceae	14
زبان گنچشک ،بنو، ون	Fraxinus rotundifolia Miller subsp rotundifolia
زیتون	Olea europaea
چنار	platanus orientalis L.	platanaceae	15
گون	Astragalus L. Astagalus baba- aliar parsa subsp.baba-alia	Papilionaceae	16
جو سيخ ، بادلنگ	Ebenus stellata Boiss Syn:Ebenus tragacanthoides Jaub & Spach
اقاقيا	Robinia L
اقاقياي چتري	Robinia pseudoacacia L.
كنار، سدر	Ziziphus Spina-Christi L. willd	Rhamnaceae	17
رمليك	Ziziphus nummularia (Burnm. F) Syn.: Rhamnus nummularia Burnm. Ziziphus rotundifolia Lm
سیاه تنگرس	Rhamnus persica Boiss Syn.: Rhamnus kurdica Boiss.& Hohen. Var.persica(Boiss.)Bornm
بستل	Sageretia Thea (Osbeck) M. C. Johnst ُSyn.:Rhamnus Thea Osbeck Rhamnus theezans l., Sageretia theezans (L.)
بادام پرسپولیسی	Amygdalus erioclada Bornm Amygdalus scoparia Spach Syn : prunus scoparia	Rosaceae	18
ارژن، بادام کوهی		Rosaceae	18

ادامه جدول شماره 4:

ارجنگ، بادام زاگرسی	Amygdalus haussknechti Syn: : prunus haussknechtii	Rosaceae
تنگرس ،بادام خارالود	Amygdaus lycioides Spach
بادام ارجن	Amygdalus elongifolia
محلب	Cerasus Mahaleb (L) Miller
شیر خشت	Cotneaster Medicus
شیر خشت لرستانی	Cotoneastre luristanica Klotz
زالزالک	Crataegus L.	Rosaceae
زالزالک دنائی	Crataegus sinaica Boiss
زالزالك زرد ، كيالك	Azarolus L.subsp. Crataegus Syn: Crataegus Aronia L
گلابی وحشی، انچوچک	Pyrus glabra Boiss Syn: pyrus syriaca Boiss. Var. glabra wenzig
نسترن وحشی ، گل سگ	Rosa canina L
گيلاس وحشي	Cerasus microphyla
سپید ار ،سفیدار ،کبوده	Populus alba L.	Salicaceae	19
شالک تبریزی	Populus nigra L .Var. pyramidalis
پده	Populus euphratica Olivier
زرد بید	Salix acmophylla Boiss Syn.:salix persica Boiss
سیاه بید ، فوکا ، بید مرتفع	Salix excelsa S. G. Gmeli Syn.:salix Australior
جربید ، بید ترخونی	Salix Wilhelmsiana M. B. Syn. : Salix angustifolha Willd.
	Salix angustifolia
عرعر	Ailanthus altissima	Simarabiaceae	20
دافنه، شیرخشت	Daphne mucronata	Thymelaceae	21
گز پر شاخه	Tamarix ramosissima Ledeb, Syn: Tamarix Var, brachystachys Bge	Tamaricaceae	22
	Tmarix leptopetala
	Tamarix ramosissima
داغداغان	Celtis caucasica	Ulmaceae	23
پنج انگشت ، بنگرو	Vitis vinifera	Vitaceae	24
قيچ	Zygophyllum euryptrum	Zygophyllaceae	25

+ نوشته شده در پنجشنبه هجدهم بهمن 1386ساعت 13:43 توسط مسعود يوسفي |