امروزه فوايد جنگل بدليل گستردگي دامنه آن بعنوان بستر حيات و زيربناي حيات انساني نام برده مي شود . داشتن نقش اساسي در امور تفريجي و تفرجگاهي و ايفاي نقش بعنوان پشتوانه اساسي و اصلي كشاورزي ، ايجاد درآمد براي دولت وملت و همچنين توليد محصول پر ارزشي به نام چوب كه زمينه اشتغال تعداد كثيري از افراد جامعه را فراهم ساخته و موجب رونق و شكوفايي اقتصادي كشورهايي مي شود كه از اين نعمت الهي برخوردارند و به نحوشايسته ومطلوبي هم از آن استفاده مي كنند. برخي از ويژگي هاي منحصر به فرد، و برتري هاي اين ماده پرارزش مورد بررسي اجمالي قرار مي گيرد تا شايد با شناخت بيشتري كه از آن صورت مي گيرد قدر جنگلهاي با ارزش كشورمان را كه توليد چوب تنها يكي از صدها فوايد آن را تشكيل مي دهد خوب دانسته و در راه حفظ ، حراست و توسعه آن مجدانه و صادقانه بكوشيم . در اين ميان هر چند شناخت اصولي جامعه مان از اين ماده پرارزش ، اندك است ولي در مقابل بسياري از محافل علمي و مجامع معتبر دانشگاهي جهان در راه آشنايي آحاد ملت با اثرات ارزنده اين ماده و نقش بنيادين آن در روند تداوم و تكامل زندگي انسانها گامهاي موثر و بلندي برداشته ونقش اساسي آن را به خوبي مبرهن و آشكار ساخته اند.
موزه آلتونا در هامبورگ آلمان و موزه علوم طبيعي لندن از جمله اين محافل و مراكز علمي به شمار مي آيند و توانسته اند با جمع آوري بسياري از وسايل و لوازم چوبي مورد استفاده بشر در طول تاريخ كه در عمده موارد در خور تحسين و اعجاب برانگيز است نقش حياتي چوب و وجود جنگل ها را در روند تكامل زندگي انسان هابه خوبي تبيين كنند. البته ناگفته پيداست مصرف چوب در انجام كارهاي بزرگ و با ارزش در كشور كه مهد دانش معماري جهان به حساب مي آيد نيز مسبوق به سابقه طولاني است زيرا از دوران گذشته هنر ساختمان سازي با آثار جاودانه اي همراه بود و از ديرباز اين سرزمين كانون اصلي استفاده بهينه و اصولي از چوب بوده است. بهترين شاهد اين مدعا وجود ساختمان هاي بزرگ تخت جمشيد ، چهل ستون ، عالي قاپو در اصفهان ، مسجد بايزيد بسطامي و صدها آثار معماري ديگري است كه هر يك در جاي خود از جمله مفاخر ارزنده ملي ما به حساب مي آيند.
اين در حالي است كه بر اثر حمله مهاجمان بيگانه بسياري از صنايع مستظرفه چوبي به همراه انبوهي ديگر از آثار كشورمان از بين رفته است. تخت جمشيد توسط اسكندر مقدوني به آتش كشيده شد و فقط خرابه هايي از آن باقي ماند و ديگر مهاجمان نيز به نوعي نسبت به نابودي اين صنايع اقدام كردند ولي با اين همه در اين بخش هنوز آثار هنري چوبي ارزنده و نفيسي وجود دارد كه عمده آنها را در ساختمان مساجد، مزارها ، اماكن مقدسه ( نظير در، منابر ، كنده كاري ها و شبكه بندي ها ) مي توان يافت كه تماماً با دست و ابزار دستي ساخته شده اند وتعدادي نيز جزء شاهكارهاي هنري چوبي در سطح جهان به شمار مي آيند.
در نظر آوريم اصولاً اين ماده گرانبها پيوسته به زيبايي ساختمانها و ويلاها جلوه اي خاص مي بخشد و اگر بهره برداري از منبع توليد آن ( يعني جنگل ) به طريق علمي و اصولي انجام پذيرد مي توان به طور مستمر آن را دراختيار مردم قرار داد.
ماده اي كه به راحتي قابل استحصال است و استحصال آن برخلاف بسياري از فراورده هاي طبيعي سوخت مستلزم صرف هزينه هاي هنگفت و استقرار سازمانهاي وسيع وگسترده نيست و به راحتي و آساني انجام مي پذيرد. نعمتي كه با اعمال روشهاي علمي مي توان در ميزان رويش آن قبل از مصرف در كيفيت آن هنگام مصرف دخالت كرد. فراورده هاي كه مواد استخراجي آن متعدد است و برخي از آنها نظير تائن ، رزين و مواد رنگي به سهم خود از اهميت اقتصادي در خور توجهي برخوردار است. از سوي ديگر فراواني اين مواد و مواد تخمير شونده آن نيز موجب گسترش صنايع تقطيري و تخميري زيادي شده است . ماده پرارزشي كه در مصارف عادي نسبت به عوامل شيميايي و فيزيكي و جو مقاوم است و مانند اكثريت فلزات بر اثر اكسيژن هوا اكسيد نمي شود و مثل بعضي از سنگها ومصالح ساختماني در مقابل گاز كربينك هوا تجزيه نمي شود ومانند بتن بر اثر يخبندان خرد و مانند پلاستيك به مرور پليمريزه و شكننده نمي شود و بر همين اساس در ساختمان اسكله بنادر و احداث ديگر اماكني كه با تغييرات شديد جوي مواجه هستند و يا محل هايي كه انواع گاز در آن پخش مي شود، مي تواند به طور گسترده اي به كار برده شود.
اين ماده ميخ و پيچ را به خوبي در خود نگه مي دارد و امكان اتصال قطعات آن نيز به وسيله چسب به خوبي ميسر است .كار با انواع وسايل دستي و لوازم ماشيني با آن به سهولت انجام مي پذيرد و به دليل داشتن خاصيت عايق نسبي در مقابل حرارت در ، ايزولاسيون هاي حرارتي و ساخت دسته ي افزارها كاربرد گسترده دارد و به دليل داشتن ضريب هدايتي حرارتي بسيار زياد داغ نمي شود ضمن اين كه در دماي اندك نيز يخ نمي بندد و به خاطر همين خاصيت ، كبريت از چوب ساخته مي شود. از قابليت رنگ پذيري و پرداخت بسيار خوبي برخوردار است. ماده اي است الاستيك و مقاوم به ضربه كه مي تواند براحتي در برابر نيروهاي مقاوم مكانيكي انعطاف نشان دهد و در شرايط عادي با مواد شيميايي مانند اسيدها و قليايي هاي رقيق تركيب نمي شود . هنگام شكستن يكباره مقاومت خود را از دست نمي دهد بلكه الياف آن به تدريج با ايجاد صدا از هم جدا مي شوند ، اين خاصيت ، از دلايل استفاده از چوب در معادن و داربست ها است. در ضمن در بيشتر موارد فاقد بو و طعم خاص است و بو و طعم اشياي مجاور را تغيير نمي دهد . داراي حداقل انبساط وكمترين ميزان انقباض در مقابل تغييرات درجه حرارت و داراي ده ها امتياز و ويژگي هاي منحصر بفرد ديگر است .
چنين وضعيتي ايجاب مي كند آحاد ملت در سايه عزم و اراده ملي وهمراهي وهمكاري بي دريغ با مسئولين واحدهاي مربوط بعنوان متوليان امور منابع طبيعي كشور، موجبات حفظ ، حراست وتوسعه وگسترش بيش از پيش جنگلها را كه پيوسته اشتغال زايي هم وطنان و رونق اقتصادي كشور عزيزمان را به دنبال دارد فراهم سازند و سبب ساز خرمي و سرسبزي و آباداني خاك پاك ايران زمين باشند.

اي كه مي بيني جهان را برقرار شد جهان از سبزه زاران برقرار

دكتر محمدرضا مروي مهاجر
استاد دانشكده منابع طبيعي دانشگاه تهران

+ نوشته شده در یکشنبه نوزدهم خرداد 1387ساعت 10:26 توسط مسعود يوسفي |

جنگلهاي بلوط كهگيلويه وبويراحمد، سرمايه عظيم ملي اما ناشناخته

ياسوج ، خبرگزاري جمهوري اسلامي ‪۸۶/۵/۳‬

داخلي. اقتصادي. جنگل. بلوط.

نان بلوط روزگاري قوت لايموت مردم‌كهگيلويه‌وبويراحمدوحتي برخي‌از استانهاي ديگر به شمار مي‌رفت، امروزه با فزوني گندم، ديگر بلوط دراين‌استان جايگاهي ندارد.

امروزه اين ميوه جنگلي كه ميزبان اين ديار بود و اكنون ميهمان به شمار مي‌رود، از ياد رفته است.

به گفته كارشناسان درصورت برنامه ريزي و سرمايه‌گذاري ،اين منبع مهم ملي مي‌تواند نقش مهم و ارزش اقتصادي بيشتري براي ساكنان منطقه به همراه داشته باشد.

درختان زيباي بلوط به صورت كمربندي سبز،دشت ها،تپه‌هاو ارتفاعات استان كهگيلويه و بويراحمد را فراگرفته و اين منطقه را به‌عنوان يكي از پرجاذبه ترين نقاط ديدني كشور مبدل ساخته‌است.

درختان بلوط در اين استان علاوه بر نقش زيست محيطي آن،هنوز هم نقش مهمي در تامين غذاي برخي ساكنان اين منطقه دارد.

ساكنان منطقه از ميوه بلوط براي تغذيه و از پوست و تفاله‌هاي آن براي تعليف دام‌هاي خود استفاده مي‌كنند ضمن آنكه تنه درختان بلوط درتامين سوخت و ساخت و ساز اماكن روستايي و عشايري همچنان مورد استفاده قرار مي‌گيرد.

در زمان قديم مردم،پوست ميوه بلوط را پس از جمع‌آوري و قبل از آنكه رطوبت خود را از دست دهد،مي كندند و با جدا كردن پوسته رويي مغر كه جفت(‪ (jaft‬و در اصطلاح علمي، تانن نام دارد، آن را پودر مي‌كردند وبراي مصارف خاصي استفاده مي‌كردند.

مهمترين مصارف "تانن" اينك و درگذشت،درچرم‌سازي،حفاظت تورهاي ماهيگيري، توليدپلاستيك و چسب،صنايع سراميك، پالايش نفت، تثبيت رنگها، درمان اسهال و سوختگي، تركيبات ضد تعريق، داروسازي و پزشكي و استخراج فلزات است.

مغزاين ميوه‌را نيز خمير كرده،سپس نان محلي باعنوان كلگ (‪KALAG)‬مي پختند و باآن ارتزاق مي‌كردند.

امروزه نان كلگ هم همچنان مورد استفاده بعضي خانواده‌ها به ويژه افراد مسن قرار مي‌گيرد.

ميوه‌بلوط شامل بذر،گزعلفي و مازودارتشكيل شده است كه به گفته كارشناسان ارزش غذايي و دارويي فراواني دارد.

بر اساس آزمايش‌هاي انجام شده در تجزيه شيميايي مغز بلوط در سال ‪۵۹‬ در آزمايشگاه دانشكده داروسازي تهران ‪ ۵۲/۲‬درصد اين ميوه از مواد قندي و بقيه آن از رطوبت ، خاكستر، چربيها و ازت تشكيل شده است.

براساس اين آزمايش‌ها از هر صد كيلوگرم بلوط نزديك به ‪ ۳۰‬درصد آن پوسته چربي، جفت و مواد زايد و ‪ ۷۰‬درصد بقيه را مغز يا دانه بلوط تشكيل مي‌دهد.

همچنين از هر‪ ۱۰۰‬كيلوگرم مغز سالم بلوط ‪ ۴۰‬درصد آن آب و ‪ ۶۰‬درصد ماده غذايي است.

اين آزمايش‌ها نشان داد اين ميوه درمقايسه با گندم و جو از نظر پروتئين نصف آنها واز نظر چربي سه برابر گندم و چهار برابر جو ارزش دارد.

كهگيلويه و بويراحمد با برخورداري از صدها هكتار جنگل و برخورداري از ‪ ۱۷‬ميليون و ‪ ۵۰۰‬هزار اصله درخت مرغوب بلوط يكي از استانهاي مستعد براي ايجاد كارخانه‌هاي فراوري بلوط در كشور است.

همچنين وجود ‪ ۸۰۰‬هزار هكتار جنگل كم نظير بلوط اين استان را به يكي از مناطق جنگلي مهم دنيا تبديل كرده است.

جنگلهاي بلوط اين استان حدود ‪ ۲۰‬درصد جمعيت جنگلهاي حوزه زاگرس است كه عمده آن در ارتفاعات ‪ ۷۰۰‬تا دوهزار و ‪ ۱۰۰‬متر بالاتر از سطح دريا پراكنده است.

رييس جنگل داري منابع طبيعي كهگيلويه و بويراحمد گفت: نزديك به يك ميليون هكتار از مساحت اين استان را جنگل تشكيل مي‌دهد كه ‪ ۸۰‬درصد آن پوشيده از بلوط است.

محمدرضا جهان آرا در گفت و گو با ايرنا افزود: ميوه بلوط در حفظ محيط زيست نقشهاي بسزايي دارد كه مهمترين آنها تلطيف هوا، ذخيره نزولات آسماني، جلوگيري از فرسايش خاك و سيلابها و در نتيجه جلوگيري از خسارتهايي كه ناشي از سيلابهاي ويرانگر است.

وي بيان كرد: مهمترين برنامه اداره كل منابع طبيعي استان كهگيلويه و بويراحمد براي حفظ اين ميوه ارزشمند، ممنوع كردن بهره‌برداري صنعتي و شخصي از اين نوع ميوه است.

جهان آرا اظهار داشت: اين ميوه از ديرباز در اقتصاد زندگي مردم اين استان نقش بسزايي داشته است.

وي گفت: مهمترين گونه‌اي كه در استان وجود دارد گونه پرسيكا يك گونه ناياب ايراني غالب در اين استان است.

كارشناس مواد غذايي دانشگاه علوم پزشكي كهگيلويه و بويراحمد گفت: اين ميوه داراي مواد زيادي مانند سديم و منيزيم است كه مي‌تواند در تنظيم فشار خون تاثير مثبت داشته باشد.

محمدرضا جاهدان بيان كرد: به دليل وجود كربوهيدرات و نوع ويتامينهايي كه در اين نوع ميوه شامل ويتامينهاي گروه ‪ B‬هست،براي كودكان و زنان و به ويژه افراد ديابتي نيز موثر است.

ميوه بلوط كاربردهاي موثري دربخش صنايع، داروسازي، پزشكي، نساجي، صنايع شيميايي و مواد غذايي دارد.

با وجود برخورداري اين استان از انبوه جنگلهاي بلوط هنوز تصميمي براي احداث كارخانه فرآوري اين ميوه ارزشمند گرفته نشده كه در صورت ايجاد اين كارخانه‌ها علاوه بر جلوگيري از خروج ارز در زمينه اشتغالزايي گام موثري برداشته مي‌شود.ك/‪۳‬

+ نوشته شده در یکشنبه نوزدهم خرداد 1387ساعت 10:24 توسط مسعود يوسفي |

استان کهگیلویه وبویراحمد

استان كهگيلويه و بويراحمد استاني است كوهستاني واقع در سلسله جبال زاگرس در جنوب غربي ايران و محدود است به استانهاي اصفهان در شمال ، چهارمحال بختياري و خوزستان در غرب ، بوشهر در جنوب و فارس در شرق. كهگيلويه و بويراحمد داراي چهار شهرستانِ بويراحمد، دنا ، گچساران و كهگيلويه است كه شهرستانهاي بويراحمد و دنا تماماً سردسيري و شهرستان گچساران گرمسيري و شهرستان كهگيلويه بخشي گرمسيري و بخش ديگر در مناطق سردسيري واقع شده است. جمعيت استان قريب به 600000 نفر و در قالب حدود 110000 خانوار ميباشد كه حدود 360000 نفر آن عشاير و روستايي بوده و بقيه شهرنشين ميباشند. حداقل ارتفاع از سطح دريا در حيدر كرار واقع در شهرستان گچساران 170 متر و حداكثر آن در ارتفاعات كوه دنا با 4409 متر در شهرستان دنا ، منطقه اي با آب و هواي متنوع و به عبارتي چهار فصل بوجود آورده است. مساحت عرصه هاي منابع طبيعي 1721400 هكتار ( 90 در صد كل مساحت استان )، مساحت جنگل 997100 هكتار ( 4/52 درصد سط استان ) مساحت مراتع استان 724300 هكتار است.

استان كهگيلويه و بويراحمد بعد از شمال كشور اولين استان از لحاظ پوشش جنگلي بوده و داراي فلور گياهي بسيار متنوع و زيبائي است بطوريكه يكي از زيباترين استانهاي كشور محسوب ميگردد و داراي پتانسيلهاي قوي اكوتوريسم است. مزيت نسبي استان منابع طبيعي آن است و به لحاظ سرمايه گذاري در اين زمينه ، بكر بوده و ظرفيت هاي بالايي جهت سرمايه گذاري و رونق صنعت اكوتوريسم دارد. متوسط سرانه جنگل در استان 7/1 هكتار است درصد جنگلهاي استان نسبت به مساحت آن بالاترين رقم را در سطح كشور ( 4/52%) به خود اختصاص داده است.

جنگلهاي استان از نوع حفاظتي و حمايتي بوده كه گونه غالب آنرا بلوط تشكيل ميدهد و بر اساس برآورد :كارشناسان حدود 320000 تن بذر بلوط قابل استحصال توليد مي گردد. اجراي طرحهاي مرتعداري ، مديريت منابع جنگلي ، طرحهاي مشاركت مردمي و طرح طوبي در سطح وسيع و موفقيت آنها از جمله فعاليتهاي انجام شده در جهت حفظ و توسعه جنگلهاي استان بوده است.

توليد علوفه مرتعي استان 540000 تن برآورد شده است كه سه ميليون واحد دامي از آن تعليف مي نمايند ( سرانه هر واحد دامي 4 كيلوگرم و علوفه مورد نياز هر واحد دامي 7/1 كيلوگرم ) و فلور گياهي استان سرشار از گياهان داروئي است. اجراي بسيار موفق طرحهاي مرتعداري در سطح استان و افزايش دو تا سه برابري توليد علوفه در نتيجه اجراي آنها، اجراي طرح تعادل دام و مرتع و پروژه تنظيم تاريخ كوچ عشاير از مهمترين فعاليتهاي انجام شده در اين بخش در طي ساليان گذشته بوده است. از جمعيت 600000 نفري استان 65% داراي زندگي عشايري و روستايي بوده كه متكي به منابع طبيعي تجديد شونده بويژه مرتع مي باشندبر اساس برآورد كارشناسانه سالانه حدود 50 ميليارد تومان ارزش علوفه مرتعي و محصولات فرعي جنگل و مرتع ميباشد كه غالباً به شيوه سنتي مورد تعليف قرار ميگيرد.

سالانه حدود 13 ميليارد متر مكعب نزولات آسماني استان مي باشد( كه متأسفانه 5/12 ميليارد متر مكعب آن از استان خارج مي شود) كه پوشش گياهي جنگلها و مراتع نقش اصلي را در سيكل توليد و ذخيره سازي آن ايفاء مي نمايد و منبع اصلي تأمين كننده آب سدهاي احداث شده در استان و همچنين استان خوزستان مي باشد كه تأثير اقتصادي بسزايي بر اقتصاد ملي و استاني اين استانها دارد و از طرفي طول عمر مفيد سدهاي ذكر شده بستگي قابل ملاحظه اي به تقويت و حفظ پوشش گياهي بالا دست حوزه هاي آبخيز رودخانه هاي كارون ، مارون ، زهره ، خيرآباد كه از استان كهگيلويه و بويراحمد سرچشمه مي گيرند دارد. براساس برآورد انجام شده ميزان فرسايش خاك بين 14-8 تن در هكتار در سال ميباشد كه اگر اين روند ادامه يابد و توجه جدي به مديريت حوزه هاي آبخيز صورت نگيرد ميزان فرسايش دو برابر و عمر سدهاي احداث شده به كمتر از نصف كاهش مي يابد كه عامل اين فرسايش ، كوهستاني و شيبدار بودن اراضي ، فرسايش پذير بودن خاك ، كشت و زرع غير اصولي و سنتي ، روند افزايش تخريب جنگل و مرتع و شدت بارندگي در منطقه و غيره ميباشد.

به واسطه داشتن جنگلها و مراتع و چشم اندازهاي زيباي طبيعي استان و وجود آب و چشمه سارها و آبشارهاي طبيعي پتانسيل بسيار بالايي در زمينه جذب توريسم دارد و صنعت اكوتوريسم در استان مي تواند حداقل پذيراي 500 هزار نفر در سال باشد.

رشد بي رويه جمعيت ( مقام اول در كشور ) فقر عمومي مردم ( بيشتر از 75 % ) پايين بودن سطح سواد در روستائيان و عشاير ، وجود دام مازاد بر ظرفيت مراتع ( 7/1 ميليون واحد دامي ) ، وابستگي سوخت روستائيان و عشاير به چوب جنگلي و بوته مرتعي ( 55%) ، نرخ بالاي 20% بيكاري ( مقام چهارم در كشور) سنتي بودن كشاورزي و دامداري در سطح استان و بالاخره داشتن جايگاه آخر در شاخص هاي توسعه يافتگي كشور عليرغم واقع شدن در بين استانها برخوردار عوامل اصلي تخريب منابع طبيعي در سطح استان مي باشد و پايداري منابع توليد را براي نسلهاي آينده بخطر مي اندازد.

آهنگ سريع تخريب منابع طبيعي به دليل موارد فوق الذكر و آهنگ كند رشد اعتبارات هزينه اي ( جاري ) و تملك دارائيهاي به دليل عدم واقع نگري سازمانهاي اعتبار دهنده در زير بخش منابع طبيعي نامعادله اي را به ضرر منابع طبيعي تشكيل ميدهد و روند نگران كننده اي را در آينده ترسيم مي نمايد كه لزوم بازنگري و خط مشي هاي برنامه ريزي را طلب مي نمايد.

اين اداره كل در مجموع داراي 304 نفر پرسنل است كه 137 نفر آن از محل اعتبارات هزينه اي ( معادل 45% ) و مابقي از محل طرحهاي تملك دارائي هاي سرمايه اي حقوق و مزايا دريافت مي كنند و بالاجبار بخش عظيمي از اعتبارات تملك دارائيها ي سرمايه اي صرف حقوق و دستمزد پرسنل مي گردد كه فشار زيادي بر طرحهاي عمراني و ارد مي گردد و منجر به غيرقابل كنترل و عدم نظارت بر پروژه ها خواهد شد. متوسط سنوات خدمتي اين نيروها 15 سال است. با توجه به سياست اصلاح ساختار اداري و نيروي انساني و همچنين وظايف حاكميتي دولت ( به استناد جزء 5 بند ب تبصره 4 قانون بودجه سال 82 ) تلاش در جهت انتقال اين نيروها به بخش هزينه اي در سطح استان بي فايده مانده و مشكلات اين اداره كل از اين جهت همچنان برقرار است و مديريت منابع طبيعي را با چالشهاي زيادي مواجه ساخته است.

+ نوشته شده در یکشنبه نوزدهم خرداد 1387ساعت 10:21 توسط مسعود يوسفي |

زاگرس وجنگل های آن

زاگرس ، خاك و محيط زيست(بخش نخست)

ميگويند كلمه زاگرس را اولين بار اسكندر مقدوني، هنگاميكه با سپاه خود به اين رشته كوهها رسيد به دليل شباهت آنها با كوههاي زاگرب بكار برد. زاگرس، کلمهای است با ريشة يونانی که از ديرباز به معنی پشتکوه يا به قول ايرانيها «پاطاق» به کار میرفته است (جزيرهای و ابراهيمی رستاقی، 1382).

مهمترين ويژگي ناهمتاي زاگرس، وجود جنگلهاي آنست كه نه تنها بعنوان يك ناحيه رويشي منحصربفرد تلقي ميشود بلكه تامين كننده منابع آبي است كه بيش از 8/9 ميليون نفر بطور مستقيم از آن سيراب ميشوند. اين تعداد كه بالغ بر 27 هزار آبادی است بدون احتساب مردماني است كه از طريق رودهاي خارج شده از زاگرس روزگار ميگذرانند. از ميان آباديهای مزبور نزديک به 4 هزار آبادی تنها در داخل جنگلها مستقر بوده و جمعيتی بالغ بر 5/1 ميليون نفر را در خود جای داده است (دفتر جنگلهای خارج از شمال، 1381). شايد گزاف نگفته ايم كه وابستگي معيشتي اين تعداد بطور مستقيم از دامداري در زاگرس تامين ميشود.

تنوع خاك در زاگرس نيز از ديگر نكات بارز اين ناحيه رويشي است، گرچه همزمان با تخريب اين جنگلهاي كهن، تخريب خاك نيز سرعت گرفته، بطوريكه نرخ فرسايش خاك در زاگرس به ركورد هاي جهاني نزديك گشته است.

جنگلهاي ناحية رويشي زاگرس

جنگلهاي زاگرس از آذربايجان غربی (شهرستان پيرانشهر) تا فارس (حوالی فيروزآباد) در نواری به پهنای 7 درجة عرض جغرافيايي و 5/7 درجة طول جغرافيايي، جنگلهاي منطقة رويشي زاگرس با قدمتی 5 هزار ساله استقرار يافتهاند (شکرچيان، 1374 و يوسفی و همکاران، 1381)؛ جنگلهايي که گسترة آن 10 استان کشور را در امتداد رشتهکوههای زاگرس (جهت شمال غرب به جنوب شرق) با طول متوسط 1300 كيلومتر و عرض متوسط 200 كيلومتر درنورديده (ثاقبطالبی و همکاران، 1383) و از جنوب پيرانشهر با مختصات جغرافيايي 45 درجة طول شرقی و 36 درجة عرض شمالی، شروع و در حوالي ميانجنگل در جنوب شيراز، با حد پاييني 52 درجه و 30 دقيقة طول شرقی و 29 درجة عرض شمالی، پايان ميگيرد (فتاحي، 1373). اين استانهاي جنگلي عبارتند از: آذربايجان غربي، كردستان، كرمانشاه، لرستان، ايلام، فارس، خوزستان، اصفهان، چهارمحال بختياري و كهكيلويه و بويراحمد که در اين ميان، کمترين سهم از پوشش جنگلی زاگرس با 5/4 درصد، متعلق به استانهای خوزستان و آذربايجان غربي بوده (يعنی تنها 5/4 درصد از مساحت استانهای مزبور را جنگل پوشانده است) و بالاترين درصد آن به كهكيلويه و بويراحمد (47 درصد) تعلّق دارد.

+ نوشته شده در یکشنبه نوزدهم خرداد 1387ساعت 10:19 توسط مسعود يوسفي |

نابودی جنگلها

نابودی جنگلها

مقدمه

هر جنگلی برای خود یک جامعه زنده به حساب می‌آید و اگر این جامعه نباتی تنها از طریق عوامل طبیعی مورد تهدید قرار گیرد بنا به طبیعت و سرشت خویش ، قابلیت ترمیم خرابی و تجدید و احیای جامعه خود را دارد، مگر اینکه انسان ندانسته به کمک عوامل طبیعی تخریب بشتابد. در این صورت جامعه نباتی که محصول فعالیت طبیعی بوده و به یکباره و یا به تدریج از بین می‌رود و امیدی برای تجدید حیات آن در مدت محدود نخواهد بود. یکی از شناخته‌ترین عوامل طبیعی تخریب جنگلها ، باد می‌باشد.

تاتیر عوامل طبیعی در نابودی جنگلها

تاثیر باد

بادی که می‌وزد مخرب نیست، ولی همین که سرعت باد از حد متعارف بگذرد، قدرت تخریب پیدا می‌کند. بادهای گرم و سوزان بخصوص در نواحی گرمسیری و حاره بسیار مضر می‌باشد و موجب تبخیر و تعریق زیاده از حد برگها و حتی خود درختان می‌شوند و گاهی ممکن است برگها را سوزانیده و درختان را بخشکاند. خسارت بادهای شدید به نسبت نیروی باد و طرز عمل آن و طبیعت نبات جنگلی متفاوت می‌باشد. بادهای تند سبب شکسته شدن و ریشه کن شدن و حرکت دادن ریشه‌های درختان می‌شوند.

تخریب بادهای سخت و تند ، آسیب جدی به جنگلها و مزارع وارد می‌کند که انسان نابخردانه به یاری عوامل تخریب طبیعی برخیزد و چنین روش ناهنجار در راستای تاریخ بخصوص چند صد سال اخیر بویژه در دوران معاصر در پیرامون کویرهای ایران و استانهای خوزستان ، فارس ، کرمان ، یزد و ... صورت گرفته است. قطع درختچه‌های کویری برای تهیه سوخت و زغال در طی صدها سال موجب گسترش کویر و پیشروی آن به سوی شهرها شده و بسیاری از مزارع سرسبز خرم و روستاهای آباد که روزگاری تپش زندگی در فضای آنها موج میزد به کام کویر فرو رفته است.

تاثیر گرمای شدید

حرارت زیاد در سالهای خشک سالی ، عناصر نوزاد جنگلها را دستخوش آسیبهای جدی می‌کند. گاهی آنها را می‌سوزاند و از بین می‌برد و زادآوری آنها را مشکل می‌کند.

تاثیر یخبندانها

یخبندانهای زودرس پاییزه و همچنین یخبندانهای دیر رس بهاره به طرق گوناگون آسیبهای جدی به درختان جنگلی وارد می‌نماید.

تاثیر خشکیها

خشکی که در اثر عوامل جوی (نقصان بارندگی) پدید می‌آید، سبب می‌شود که حرارت شدید تابش آفتاب بر تبخیر رطوبت خاک بیفزاید و میزان ذخیره آن را در خاک تقلیل دهد. این خطر بیشتر در نواحی که بارندگی سالیانه آن کم است خودنمایی می‌کند.

بارانهای شدید

باران اگر به فواصل نامنظم و به صورت رگبار تند و شدید ببارد، سبب دریدگی برگها می‌شود، بخصوص اگر توام با وزش باد تند باشد، خطر تخریب بیشتر خواهد بود.

سیلابها

در صورتی که زمین جنگل در حالت طبیعی خود یعنی اسفنجی و متخلخل باشد، آبهای ناشی از بارندگی شدید به زمین فرو می‌روند و از جریان یافتن غیر عادی آن در سطح زمین که خود مقدمه پیدایی سیل است جلوگیری می‌کند. و اگر این حالت طبیعی زمین جنگل بر اثر انگیزه‌های غیر طبیعی بخصوص از طریق چرای دام از بین رفته باشد، آبها در سطح زمین راه افتاده و موجب سیل می‌شود و مهمترین خسارت سیل به جنگلها می‌رسد، بخصوص جنگلهایی که در قسمتهای زیرین دامنه کوهستانها واقع شده‌اند.

عوامل انسانی تخریب جنگلها

چرای دام

زیانهای وارده به جنگلها از راه چرای دام سابقه طولانی دارد. از روزگاری که اقتصاد شبانی زیر بنای تکاملی جامعه را تشکیل می‌داد و اشتغال به امور دامداری و نگاهداری دام از معتبرترین و سودآورترین رشته‌های سرمایه گذاری عصر فئودالیسم شناخته می‌شد، زمینه‌های تخریب جنگلها از طریق چرای دام فراهم گردید و چراگاههای جنگلی ایران به عنوان غنی‌ترین منابع علوفه‌ای در دسترس دامها گذارده شد. زیانهای ناشی از چرای دام در جنگلها شامل موارد زیر است:

· رفت و آمد مدام دام در جنگلها ، باعث فشردگی خاک و خرابی وضع فیزیکی خاک می‌شود. به این ترتیب آب باران به جای آنکه در خاک فرو رود در سطح زمین جریان پیدا می‌کند در چنین اراضی رویش دانه‌هایی که بر روی زمین ریخته شده دشوار و در بعضی حالات غیر ممکن می‌شود.

· چرای دام باعث می‌شود که تبدیل مواد آلی زنده به لاش برگ صورت نگیرد و افراط در چرای دام ، پوشش گیاهی را از عرصه جنگل حذف می‌کند و خاک جنگل عریان و بدون محافظ می‌ماند و به تدریج دچار فرسایش می‌شود.

· در دامنه‌های کوهستانها که خاک عملا در معرض ریزش قرار دارد، تردد دامها سبب تشدید ریزش خاک و قطعات سنگی می‌گردد و فشار وارده از تصادم این ریزشها به درختان موجب زخمی شدن پوست آنها می‌شود.

· دامها با جویدن پوست و ساقه‌های درخت ، آنها را زخمی کرده و زمینه تسهیل نفوذ و رخنه آفات و بیماریهای گیاهی را تدارک می‌بینند.

حریق

آتش سوزی در جنگلها نیز از عوامل مخربی است که قدمتی برابر با زیست اجتماعی انسانها دارد. منتها از نظر میزان خساراتی که به بار می‌آورد در کشورها و مناطق مختلف و نوع جنگلهایی که آتش سوزی رخ می‌دهد متفاوت می‌باشد. حریق در جنگلهای سوزنی برگ به سبب سرعت و قابلیت اشتعال خسارتی را که به ارزش تجاری درختان وارد می‌آورد، به مراتب سنگین‌تر از درختان پهن برگ می‌باشد و جای خوشبختی است که بیشتر جنگلهای ایران از نوع پهن برگ می‌باشد. حریق در صورت وسعت و شدت و تکرار در یک جنگل سبب تغییر ارزش کیفی گونه‌ها می‌شود و به ظهور گونه‌های پست و نامرغوبی می‌انجامد که از نظر تجاری فاقد ارزش می‌باشند.

جنگل‌های ایران

سطح کل جنگلهای ایران ۴/ ۱۲ میلیون هکتار می‌‌باشد که در حدود ۶/ ۷٪ از سطــح کل کشور را می‌‌پوشـاند که با توجه به جمعیت کشــور در حال حاضر سهم هــر ایرانی ۲/ ۰ هکتار می‌‌باشد. این رقم با توجـه به سرانه جهــانی جنگــل که ۸/ ۰ درصدهکتار می‌‌باشد حاکی از فقر و کمبود شدید ایران در این زمینــــه می‌‌باشد. ایـران در بین ۵۶ کشور دارای جنگل درجهان مقــام چهــل و پنجم را دارا می‌‌باشد.

جنگلهای ایران را می‌‌توان به پنج ناحیه رویشی بشرح زیر تقسیم بندی نمود:

ناحیه هیرکانی (خزری) که نوار سبز شمال کشور را تشکیل می‌‌دهد. منطقه هیرکانی دارای آب و هوای مرطوب بوده و متأثر از دریای خزر می باشد.این منطقه از استارا در گیلان اغاز شده و تا ارتفاعات بجنورد در خراسان شمالی ادامه می یابد. اصلی ترین درختان این جنگلها پهن برگ هستند. تعداد اندکی از درختان سوزنی برگ نیز در این جنگلها یافت می شوند. مهم‌ترین جوامع جنگلی در این بخش از کشور ما عبارت‌اند از:

1- بلوط-شمشادستان 2- بلوط-ممرزستان و انجیلی- ممرزستان 3- راشستان 5- لور- اوری استان البته جوامع دیگری نیز بصورت فرعی یافت می شوند مانند: 1- افرا- ازادستان 2- توسکاستان 3- ارس استان

ناحیه ایران و تورانی که بطور عمده در مرکز ایران پراکنده شده اند. استان خراسان که در این ناحیه از پوشش های گیاهی ایران قرار می گیرد بسیار شاخص است. استان خراسان حدود 5/1 سطح کشور ایران را دارا است ولی 3/1 این استان را کویر و بیابان می پوشاند. اصلی ترین تیپ های گیاهی در این استان عبارت‌اند از:

1- پسته و بادام 2- ارس 3- درمنه و گون 4- تاغ البته جنگل کاری های وسیعی از گونه تاغ نیز در این استان انجام شده است.

ناحیه زاگرس که عمدتاً جنگلهای بلوط غرب کشور را تشکیل می‌‌دهند. درخت اصلی در این جنگلها بلوط است. آب و هوای زاگرس بعلت قرار گیری در کنار اقالیم حیاتی متفاوت مانند ایران-تورانی و صحرا-سندی و گرمسیری و همچنین تأثیر پذیری از سیکلون های آناتولی و دریای سیاه بسیار متنوع است.

درختان اصلی بلوط در این جنگلها عبارت‌اند از : Q. persica,Q.infectoria, Q.libani, Q.magnosqumata از جهت گسترش درحت بلوط ایرانی یا Q.persica بیشترین سطح را دارا است.

ناحیه خلیج فارس که در نوار ساحلی جنوب پراکنده می‌‌باشند. این جنگلها به دو بخش خلیج فارس و دریای عمان تقسیم می شود. درختان بخش خلیج فارس بیشتر کنار- کهور و درخت نمای نخل است. در صورتی که درختان آکاسیا در بحش دریای عمان اصلی تر است.

البته درختان حرا و چندل نیز در فاصله دریا و ساحل در بعضی نقاط مانند بندر خمیر- لافت و قشم -سیریک دیده می شود.

ناحیه ارسبارانی که متشکل از گونه‌های نادر و منحصر به فرد می‌‌باشند.

گلابی

گلابی میوه خوراکی درختانی است که به رده Pyrus تعلق دارند. گلابی یکی از مهمترین میوه های مناطق آب و هوایی معتدل به حساب می آید. این درختان برای میوه دهی به یک دوره سرما نیاز دارند. درختان گلابی از نظر پایداری دقیقاً همانند درختان سیب نمی باشند اما شباهت زیادی به آنها دارند. میوه گلابی نیز مانند سیب یک شفت است.

اکنون هزاران گونه گلابی پرورش یافته (اهلی) ، وجود دارد. در مناطق استوایی بکلمه گلابی را می توان برای نامیدن آووکادو (Persea Americana) که هیچ ارتباطی هم با گلابی های واقعی ندارد بکار برد. گلابی دارای گونه های متعددی می باشد که مهمترین آنها از نظر تولید میوه Pyrus communis (گلابی اروپایی یا ساده) و pyrus pyrifolia (گلابی آسیایی یا گلابی-سیب) هستند. از سایر گونه ها بعنوان پیوند برای گلابی های آسیایی و اروپایی و یا بعنوان درختان تزیینی استفاده می شود با پیوند زدن نوع pyrus ussuriensis (گلابی سیبریایی که میوه هایی بی مزه تولید می کند ) با نوع pyrus communis گونه هایی از گلابی که پایدارتر هستند حاصل می گردد.

به منظور حفظ گلابیهای اروپایی بصورت یکدست و با بهترین کیفیت، باید آنها را پس از رشد کامل اما قبل از رسیدن، از درخت چید. اغلب میوه هایی که بر روی درخت می رسند قبل از اینکه بتوانیم آنها را برداشت کنیم از روی درخت کنده شده و به زمین می افتد در هر صورت چیدن گلابیها بدون آبگز شدن دشوار خواهد بود.

اگر بتوانیم گلابیها را در محلهای خنک نگهداری کنیم تا بعداً بطور کامل رسیده شوند، می توان آنها را به راحتی انبار و حمل نمود. برخی از گونه های گلابی فقط در معرض هوای سرد رسیده می شوند. گلابیهای آسیایی روی درخت شیرین و ترد می باشند.این میوه به شکل تازه، کنسرو و یا آب میوه مصرف می گردد.

آب گلابیهای تبخیر شده را perry می نامند. از چوب درخت گلابی در ساخت وسایل خانه و نیز سازهای بادی با کیفیت بسیار بالا استفاده می شوند.

بادام

مقدمه

بادام با نام علمی Prunus amygdalus یکی از گیاهان تیره گل سرخ متعلق به دو لپه‌ایها می‌باشد. بادام یک درخت بومی آسیای غربی ، کرانه جنوبی دریای مدیترانه و مراکش است. این درخت اندازه ای متوسط ، برگهای نیزه‌ای با حاشیه دندانه‌دار و دارای گل در اوایل بهار است. میوه آن یک شفت با پوشش خارجی پرزدار است که برون‌بر نامیده می‌شود و پوسته سخت و شبکه‌دار یا درون‌بر را دربر‌می‌گیرد. دانه آن یک مغز است که بوسیله این پوششها محصور می‌گردد.

مشخصات گیاه شناسی

درخت به ارتفاع تا 8 متر ، شاخه‌های جوان بدون کرک ، اول سبز و بعد قهوه‌ای مایل به قرمز. شاخه‌های سال گذشته خاکستری ، برگها تخم مرغی- نیزه‌ای ، نیزه‌ای یا بیضی کشیده ، به طول تا 10 ساتیمتر و عرض 2 تا 3 سانتیمتر ، قاعده گوه‌ای پهن تا مورب ، نوک باریک ، نوک کشیده و یا به ندرت نوک کند ، سطح فوقانی برگ بدون کرک ، سطح تحتانی برگ بدون کرک یا با مقدار کمی کرک در اوایل سبز شدن ، حاشیه برگ دندانه‌ای- اره‌ای همراه با یک غده کوچک روی هر دندانه است.

دمبرگ 1 تا 2 سانتیمتر ، گل درشت به قطر تا 4 سانتیمتر ، سفید یا صورتی ، دمگل کوتاه حداکثر تا 5 میلیمتر. میوه تخم مرغی مورب تا تخم مرغی کشیده به طول 2.5 تا 5 سانتی متر و 1.5 تا 3 سانتی متر عرض ، دارای نوک کشیده ، پوشیده از کرکهای مخملی خاکستری ،‌ هسته قایقی شکل ، بدون شیار طوی مشخص ، سوراخ‌دار و گاهی دارای شیار کوچک در قاعده و فصل گلدهی اواخر زمستان و اوایل بهار می‌باشد.

پراکندگی جغرافیایی

گیاه متعلق به منطقه ایرانو- تورانی ، ترکیه ، ایران ، قفقاز ، آسیای مرکزی و شما آفریقا. نمونه تیپ از موریتانی واقع در شمال افریقا ، پراکندگی آن در ایران در شمال غرب و غرب می باشد.

انواع بادام

دو نوع درخت بادام وجود دارد یک نوع دارای گلهای صورتی بادام شیرین تولید می‌کند و نوع دیگر آن با گلهای سفید بادام تلخ دارد. مغز نوع اول حاوی روغن نافرار و امولسیون است. تا اوایل قرن بیستم از آن به صورت خوراکی در پزشکی استفاده می‌شد اما به این شرط که بادام نوع تلخ به آن اضافه نشده بود. در پزشکی نوین هم نسبتا متداول بود اما پزشکان دیگر آنرا تجویز نکردند. بادام تلخ نسبتا پهن‌تر و کوتاه‌تر از نوع شیرین است و حاوی تقریبا 50 درصد روغن نافرار موجود در بادامهای شیرین می‌باشد. همچنین دارای امولسیون مخمر است که در حضور آب روی آمیگدالین و گلوکوئید اثر کرده ، تولید گلوکز ، سیانور و روغن عصاره‌ای بادام تلخ یا بنزالدئید می‌کند. ممکن است بادامهای تلخ بین 6 تا 8 درصد سیانید هیدروژن تولید نمایند.

بادام شیرین عملا فاقد نشاسته است بنابراین می‌توان از آن در تهیه کیک و بیسکویت برای بیماران دیابتی یا هر نوع دیگری از بیماریهای قندی استفاده کرد. همچنین عصاره بادام می‌تواند جایگزین مناسبی برای عصاره وانیل دربین بیماران دیابتی باشد. هر دو نوع بادام تلخ و شیرین بومی خاورمیانه است، اما قرنهاست که در اروپا و آمریکا نیز کاشته می‌شود. کالیفرنیا از زمان عرضه بادام در اواسط دهه اول قرن هجدهم ، بزرگترین تولید کننده این محصول به حساب آمده است و بادام هفتمین ماده غذایی صادراتی کلان کالیفرنیا محسوب می‌شود. بعد از کالیفرنیا دومین تولید کننده بزرگ بادام کشور اسپانیا است که انواع تجاری و عظیم بادامهای شیرین را تولید می‌کند.

ابعاد فرهنگــــــــی

بادام در بعضی از فرهنگها بسیار مقدس است. در بین یهودیان به علت گل آوری زود هنگام آن نماد هشیاری و تعهد می‌باشد در حالی که برای مردم چین نماد اندوه جاودانی و زیبایی زنان به حساب می‌آید. نمادگرایان مسیحی اغلب از شاخه‌های بادام به عنوان سمبلی برای تولد مسیح از مریم باکره استفاده می کنند. نقاشیها بیشتر شامل بادامهایی است که مسیح را در کودکی احاطه کرده‌اند و نمادی برای حضرت مریم می‌باشد. بادام بسیار مورد علاقه فراعنه مصر بوده است و آنها طعم بادام را در نان خود بسیار دوست داشتند. بادام در فرهنگ نژادی مناطق مختلف جایگاه مهمی داشته است. رومیها بادام را در مراسم عروسی به عنوان سمبل خوشبختی و باروری به عروس و داماد هدیه می‌دادند. این سنت هنوز هم در ایتالیا رواج دارد.

خواص دارویی

شیره میوه بادام با شکر سرفه را آسان و سینه و حنجره را نرم می‌کند و برای تنگی نفس و سینه پهلو مفید است و از خونریزی ریوی جلوگیری می‌کند. اگر پوست سخت میوه بادام را که سوخته و به سر حد خاکستر شدن نرسیده باشد گرد دندان نموده و به دندانهای خود بمالید لثه و دندان را محکم می‌کند و دندان را سفید می‌کند. بادام به سبب لعابی که دارد جهت زخم روده و مثانه و اسهال و پیچش شکم مفید است. مربای بادام در چاق کردن افراد لاغر اثری معجزه آسا دارد. مغز کهنه و فاسد شده بادام باعث زیاد شدن غم و غصه شده و اشتها را سد می‌کند و اگر ایجاد قی نکند تولید غش خواهد نمود.

[

انگو ر

دید کلی

انگور یا مو با نام علمی Vitis یکی از انواع گیاهان دو لپه‌ای می‌باشد. انگور یکی از مهمترین میوه‌هایی است که از زمانهای بسیار قدیم مورد استفاده بشر قرار گرفته است. بطورکلی ، دو نظریه متفاوت در مورد دیرینگی انگور وجود دارد. عده‌ای معتقدند که انگور ، حتی قبل از پیدایش غلات ، مورد استفاده بشر قرار گرفته است. انگور بطور وحشی و به مقدار فراوان در جنگلها وجود داشته و انسانهای نخستین از برگ و میوه آن بهره می‌جستند. انگور میوه‌ای است بهشتی که شامل ویتامینهای A , B ، C می‌باشد هچنین دارای مقداری منیزیم ، کلسیم ، آهن ، فسفر ، پتاسیم و آلبومین است. انگور یکی از میوه‌های ضد سرطان شناخته شده است و این به خاطر خواص ضد عفونی کنندگی آن است.

فیزیولوژی رشد و نمو انگور

تعریق

این عمل عبارت است از تبخیر مقدار فراوانی از آب بطور روزانه توسط برگهای انگور. عوامل محیطی موثر در میزان تبخیر از سطح برگ عبارتند از: شدت نور ، دما ، رطوبت و باد. نور و دما باعث افزایش تبخیر ولی رطوبت باعث پایین آمدن میزان تبخیر از سطح برگ می‌شود. جریان هوا و باد میزان تبخیر را افزایش می‌دهد.

جذب آب

تبخیر آب از سطح برگها ، باعث غلیظ‌تر شدن شیره یاخته‌ای شده و این غلظت شیرابه که از بالا به سوی ریشه ادامه می‌یابد، بوجود آورنده نیروی کشش است که باعث جذب آب به درون ریشه می‌شود. آب جذب شده، درون آوند چوبی به حرکت درآمده و از طریق آن به تمام یاخته‌ها می‌رسد. در مواردی که رطوبت هوا زیاد باشد آب بوسیله فشار اسمزی وارد ریشه می‌شود که با حالت اول یعنی کشش تبخیری تفاوت اندکی دارد.

اشک مو

فرایندی است که نحوه عمل آن ، کاملا شناخته نشده است. این فرایند غالبا بر براثر دیر هرس کردن در اوایل بهار روی می‌دهد. ریزش اشک مو تا چندین ادامه می‌یابد. در اشک مو ، هورمونهای گیاهی مانند سیتوکینین ، جیبرلین و به میزان اندکی قند و مواد کانی دیده می‌شود. ریزش اشک مو به دلیل فعالیت شدید ریشه می‌باشد.

جذب مواد کانی

تمام موادی که توسط گیاه از طریق ریشه جذب می‌شوند، ابتدا در آب به صورت محلول درمی‌آیند. جذب این مواد ، بوسیله تارهای کشنده‌ای که در انتهای ریشه قرار دارند صورت می‌گیرد. که پس از ورود یونهای مختلف ، از طریق ریشه به نقطه مصرف می‌رسد.

فتوسنتز

یکی از مهمترین پدیده فیزیولوژیکی در گیاه روی می‌دهد فرایند فتوسنتز است که طی آن مواد قندی در برگهای گیاه ساخته می‌شود. این مواد قندی هم مستقیما به مصرف گیاه می‌رسند. و هم برای تهیه موادی دیگر در داخل گیاه بکار می‌روند.

تنفس

در فرایند تنفس مواد قندی ، چربیها ، پروتئینها ، اسیدهای آلی و اسیدهای آمینه می‌سوزند و گاز کربنیک و انرژی تولید می‌کنند. به عنوان مثال هنگام رسیدن میوه انگور بر اثر عمل تنفس مقدار فراوانی از اسید مالیک و اسید تارتاریک می‌سوزد و از ترشی انگور کاسته می‌شود.

رشد

عمل رشد ناشی از تولید یاخته‌های جدید و بزرگ شدن آنها است. ناحیه تولید یاخته‌های جدید ، انتهای شاخه و ریشه است. آشکارترین شکل رشد ، طویل شدن شاخه‌ها است. به شکل بزرگ شدن یاخته ، رشد متفاوت بوده و بعضی از آنها فقط رشد طولی دارند و پاره‌ای دیگر رشد قطری. پس از رشد کامل ، یاخته‌ها از یکدیگر تمایز یافته و انواع بافتها را بوجود می‌آورند.

ارزش غذایی انگور

انگور از نظر ارزش غذایی و خواص بهداشتی ، دارای سودمندیهای بسیاری است. از مهمترین مواد قندی موجود در حبه‌های انگور تازه ، ساکارز ، گلوکز و دکستروز می‌باشد. از اسیدهای آلی اسید فرمیک ، اسید مالیک ، اسید سیتریک و اسید تارتاریک را می‌توان نام برد. نمک‌های کانی مانند آهک ، منیزیم ، آهن ، منگنز ، سیلیس وجود دارد. مقدار انرژی موجود در هر 100 گرم انگور تازه 67 کیلوکالری است.

مشخصات انواع انگور

انگورها را به 2 گروه می‌توان تقسیم کرد. یکی انگورهای کشمشی که برای تهیه سبزه و دیگر کشمش مورد استفاده قرار می‌گیرند. دیگری انگورهایی که غالبا دانه‌دار بوده و برای تهیه آب انگور به مصرف می‌رسند.

آفات و بیماریهای مو

سفیدک حقیقی و یا سطحی مو

این بیماری ، یکی از خطرناک‌ترین بیماریهای قارچی انگور در دنیا به شمار آمده و خسارات فراوانی را به بار آورد. مبدا اصلی آن آمریکا بوده و در حدودسال 1845 به اروپا و سپس کشورهای آسیایی سرایت کرده است.

سفیدک دروغین و یا داخلی مو

این بیماری در بیشتر کشورهای دنیا ، بویژه در مناطق مرطوب شیوع داشته و خسارات فراوانی را به بار می‌آورد.

بیماری لکه سیاه برگ مو

این بیماری بیشتر در مناطق آذربایجان شرقی و غربی ، کرج ، قزوین و نواحی مرطوب کشور شیوع داشته و هر ساله باعث وارد آمدن خسارات فراوانی به موکاران می‌شود.

بیماری پوسیدگی سفید ریشه مو

این بیماری بیشتر در مناطق موخیز نواحی نسبتا مرطوب که دارای خاکهای رسی غیرقابل نفوذ هستند به صورت ناحیه‌ای دیده می‌شوند. در ایران ، این بیماری در کرج ، قزوین و اصفهان دیده شده است.

خواص انگور

میوه بسیار مفیدی است که خاصیت قلیایی دارد و باعث قلیایی شدن خون می‌شود. و از این لحاظ هر کیلوی آن معادل یک لیتر آب معدنی است. به علت وجود مواد قندی زیاد انرژی‌زا است و حرارت بدن را تامین می‌کند. به علت داشتن پتاسیم مقوی قلب و یک داروی موثر برای کم خونی است زیرا دارای آهن ، منگنز و منزیم است. آب انگور در رژیم غذایی افراد چاق که بخواهند لاغر شوند زیاد مصرف می‌شود و به علت کم داشتن مواد چربی مانع افزایش وزن می‌شود.

+ نوشته شده در یکشنبه نوزدهم خرداد 1387ساعت 9:59 توسط مسعود يوسفي |

آنغوزه

آنغوزه :
نام علمی : Ferula assa-foetida
خانوده : Apiaceae ( Ambelliferae) ( چتريان)
گياهی است منو کارپيک با برگهای طوقه ای که بريدگيهای کمتری نسبت به باريجه دارد . گلهای آن نيز زرد رنگ است .
ترکيبات شيميايی :
در اثر تيغ زدن اين گياه شيره ای به بيرون راه پيدا می کند که حاوی ترکيباتی چون : اسانس ، رزين واسيد فوروليک می باشد .
خواص درمانی :
از شيره ی آنغوزه به عنوان ضد کرم ، ضدعفونی کننده ، ضد تشنج و همچنين در دامپزشکی به عنوان دافع انگلهای دام مورد استفاده قرار می گيرد .

باريجه

نام علمی : Ferula gumosa
خانوده : Apiaceae ( Ambelliferae) ( چتريان)
گياهی است چند ساله و منو کارپيک ( که در طول دوره ی رويش خود فقط يک بار گل می دهد) . از سال سوم به بعد در اين گياه بر روی ريشه غده ای آن تيغ هايی به فاصله ی 5 تا 7 روز زده شده که در اثر آن شيره هايی به بيرون راه می يابد که ابتدا سفيد تا شيری رنگ و نهايتاً زرد رنگ شده که به نام باريجه می خوانند . باريجه دارای برگهيای با بريدگيهای فراوان و تقريباً نقره ای می باشد که دارای گلهايی زرد زنگ است .
ترکيبات شيميايی :
شيره ی باريجه دارای اسانسی بوده که مهمترين ترکيبات آن آلفاپينن Alpha pinen و بتاپينن Beta pinen می باشد .
خواص درمانی :
دارای خاصيت رفع دلپيچه ، ضد انگل ، بهبود زخمها ، رفع ترش کردن و همچنين در صنايع به عنوان چسب الماس و ماده ی تسهيل کننده ی عطر و ادکلن به کار می رود .

خرزهره
نام علمی : Nerium olender
درختچه ای است زينتی با برگهای ضخيم گوشتی ، دراز و نوک تيز چرمی مانند که بر روی برگهای آن فرورفتگی های غار مانندی به نام "کريپت" وجود داشته و روزنه های گياه در داخل اين کريپت ها قرار گرفته اند . بدین طريق از تبخير بيش از حد آب جلوگيری می کنند .
برگها غالباً پريمر يا بيشتر ، گلهای آن به رنگ صورتی و به فرم چتر در انتهای ساقه ها ديده می شوند . ميوه ی آن نيز فوليکول دوتايی بوده و از دو برچه ی مجزا تشکيل می شود که حاوی دانه هايی با زائده ی جقه مانند می باشد . ( جقه : زائده های کرکی که در روی دانه ها قرار دارند مثل دانه های کاسنی ) .
ترکيبات شيميايی :
برگها دارای ترکيباتی چون : اولئانپرين Oleaeneprin ، نريئين Nereine و نری آنتين می باشند .
خواص درمانی :
برگهای اين گياه دارای اثر مقوی قلب بوده ولی به علت سميت زياد حتماً بايد زير نظر پزشک متخصص مصرف شود .

+ نوشته شده در پنجشنبه نهم خرداد 1387ساعت 8:46 توسط مسعود يوسفي |

آتش سوزی جنگل

آتش این موهبت الهی در سرمای زمستان و تنها منبع گرمایی انسانهای نخستین و پخت وپز انسانهای متمدن امروزی گاه باعث ویرانی وتباهی منابع طبیعی به ویژه جنگلها ومراتع میگردد سالیانه قریب به هزاران هکتار مرتع وجنگل دستخوش حریق عمدی ویا غیر عمدی میگردد و تبدیل به خاکستر میگردد. نیمه اول خرداد۱۳۸۷ بخشی از جنگل های یاسوج( بیش از۳۰هکتار) واقع درتولگاهی جاده چیتاب نقاره خانه یاسوج طعمه حریق شد واز بین رفت امید است تکرار نگردد

+ نوشته شده در چهارشنبه هشتم خرداد 1387ساعت 13:57 توسط مسعود يوسفي |

ارزش هاي اقتصادي جنگل